การจัดแสดงพิพิธภัณฑ์

  พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทั้งสองหลัง ได้อนุรักษ์และปรับปรุงจากตึกแถวซึ่งเป็นทิมบริวารที่ล้อมรอบบ้านของเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ฯ (แพ บุนนาค) โดยมีนายศุภชัย นาคทอง สถาปนิก กรมศิลปากร เป็นผู้ควบคุม
  อาคารก่อสร้างแบบผสมระหว่างสถาปัตยกรรมไทยและสถาปัตยกรรมจีน เป็นอาคารชั้นเดียวตัวอาคารก่ออิฐถือปูน ขนาดกว้าง 7 เมตร 45 เซนติเมตร ยาว 21 เมตร 40 เซนติเมตร ประตูหน้าต่างและเครื่องไม้อื่น ๆ นำมาจากบ้านเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ซึ่งจำเป็นต้องรื้อ เพราะตั้งอยู่กลางสวน และหากจะอนุรักษ์ไว้จะต้องสิ้นเปลืองงบประมาณมาก จึงต้องขยายขนาดกรอบประตู หน้าต่างรวมทั้งเพิ่มความสูงของอาคาร มีชั้นคอสองและหลังคาชั้นลดอีกชั้นหนึ่ง สูงจากเดิม 30 เซนติเมตร หลังคามุงด้วยกระเบื้องดินเผาไม่เคลือบสี ช่องแสงช่วงคอสองและที่ตอนบนของผนังด้านหลังกรุด้วยกระจกใส ภายในอาคารโล่งว่างสำหรับจัดแสดงนิทรรศการและพิพิธภัณฑ์ ช่วงต้นไม้ใหญ่ที่อนุรักษ์แต่งหักมุกเข้ามา ให้ต้มไม้อยู่ภายนอก และใช้ผนังกระจกเพื่อให้ต้นไม่ใหญ่ที่รากชอนไชเกาะผนังอาคารเดิมไว้อย่างมั่นคง สีของอาคารเดิมเป็นสีขาวได้เปลี่ยนให้มีสภาพเข้ากับสวน เป็นสีชมพูอ่อน กรอบวงกบประตูสีเขียวติดตั้งเครื่องปรับอากาศทั้งหลัง พร้อมทั้งอุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องป้องกันภัยสัญญาณเตือนภัยอย่างครบครัน
  อาคารทั้งสองหลัง เป็นที่แสดงพิพิธภัณฑ์ โดนภัณฑารักษ์ กรมศิลปากร รับผิดชอบดำเนินการ มีนางวัลภา ขวัญยืน เป็นผู้วางเค้าโครงเนื้อหาการจัดแสดงไว้ก่อน และนายสมชาย ณ นครพนม รับผิดชอบดำเนินการจัดแสดงต่อ โดยจัดทำรายละเอียดเนื้อหา กำหนดรูปแบบการนำเสนอมีนางสมลักษณ์ เจริญพจน์ เป็นผู้ให้คำปรึกษา ซึ่งแนวความคิดในการนำเสนอของภัณฑารักษ์นี้สอดคล้องกับครุภัณฑ์ และโสตทัศนูปกรณ์ต่าง ๆ ที่นางสาวอัจฉรา ถาวรมาศ มัณฑนากร กรมศิลปากรได้ออกแบบจัดแสดงเป็นนิทรรศการถาวรของพิพิธภัณฑ์


  อาคารหลังแรก จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชประวัติของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีและประวัติความเป็นมาของวัดอนงคาราม จัดเป็นตู้บอร์ดภาพสลับกับภาพโปร่งแสง และตั้งตู้แสดงของสำคัญซึ่งได้รับพระราชทานมาจัดแสดง มีคำอธิบายทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
  เมื่อเข้าสู่อาคาร ซึ่งมีทางเดินเข้าออกทางเดียว ตรงกลางจัดแสดงพระสาทิสลักษณ์ครึ่งพระองค์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นงานจิตกรรมฝีมือเรือเอกอุดม ฑีฆทรัพย์

ด้านซ้ายแนวผนังอาคาร จัดแสดงภาพเกี่ยวกับสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชะนีตั้งแต่ทรงพระเยาว์ จากชีวิตครอบครัวสามัญชนเลื่อนฐานันดรศักดิ์จนเป็นพระราชชนนีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวถึงสองพระองค์

ด้านขวา จัดแสดงเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ ศาสนสถานและบุคคลสำคัญ บริเวณใกล้เคียงกับบ้านเดิมเมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงการดำรงค์พระชนม์ชีพแต่ทรงพระเยาว์ในสถานที่ซึ่งเป็นชุมชนวัดอนงคาราม จนเลื่อนฐานันดรศักดิ์ประทับนพระตำหนัก ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ผนังสกัดด้านในสุด จัดแสดงเกี่ยวกับงานพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีมีทั้งรูป สิ่งของเครื่องใช้ในพระราชพิธี หนังสือที่ระลึก ของสำคัญที่ได้รับพระราชทานมาจัดแสดง

อาคารหลังที่สอง จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจ และพระจริยาวัตรที่สำคัญ ๆ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชะนีที่ทรงมีพระกรุณาธิคุณต่อประชาชน จัดเป็นตู้บอร์ดภาพสลับกับภาพโปร่งแสง และตู้แสดงฝีมืองานพระหัตถ์ ของใช้ส่วนพระองศ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ซึ่งได้รับพระราชทานมาจัดแสดง มีคำอธิบายทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

ชิดผนังอาคารทั้งซ้าย ขวา เป็นภาพแสดงในตู้บอร์ด และภาพโปร่งแสง เป็นเรื่องงานเซรามิคงานปั้นพระพุทธรูป งานดอกไม้แห้ง งานปัก งานเขียนหนังสือศาสนาที่พระองค์ท่านโปรดให้พิมพ์ ตู้แสดงของสำคัญซึ่งได้พระราชทานมาจัดแสดง